Ödeme, finansman ve çalışma (iş yapma) şekilleri

LC (Letter of Credit – Akreditif)

Uluslararası ticarette en güvenli ödeme yöntemlerinden biridir. Alıcının bankası, satıcıya ödeme garantisi verir. Yüklenici işi yapıp belgeleri sunduğunda ödeme banka üzerinden yapılır. Risk bankaya aktarılır. Özellikle mal tedariki ve ihracat projelerinde çok kullanılır.

SBLC (Standby Letter of Credit)

SBLC bir tür teminat mektubudur. Normalde ödeme aracı değil, ödeme yapılmazsa devreye giren garanti sistemidir. Yani alıcı ödeme yapmazsa banka devreye girer. Büyük projelerde güven artırmak için kullanılır.

Advance Payment (Avans Ödeme)

Yükleniciye işin başında belirli bir yüzde (genelde %10–30) avans ödenir. Bu, mobilizasyon ve başlangıç maliyetleri için kullanılır. Genelde karşılığında avans teminat mektubu verilir.

Progress Payment (Hakediş Ödemesi)

Projelerde en yaygın sistemdir. İş ilerledikçe (aylık veya belirli aşamalarda) ödeme yapılır. Yani yüklenici işi yapar, kontrol edilir ve o kısım için ödeme alır. Nakit akışı açısından dengeli bir modeldir.

Deferred Payment (Vadeli Ödeme)

Ödeme iş bittikten sonra veya belirli bir süre sonra yapılır. Yani yüklenici projeyi tamamlar ama ödemeyi vadeli alır. Finansal gücü yüksek firmalar için uygundur

Turnkey Payment (Anahtar Teslim Ödeme)

EPC projelerde görülür. Ödeme genelde proje tamamlandığında veya belirli ana kilometre taşlarında yapılır. İşveren "çalışır halde teslim" ister.

Project Finance (Proje Finansmanı)

Bu modelde yatırımın geri ödemesi projenin kendi gelirinden yapılır. Yani yatırımcı kendi bilançosunu kullanmaz; proje kendi kendini finanse eder. Bankalar projeyi analiz ederek kredi verir. Büyük enerji ve altyapı projelerinde kullanılır.

Syndicated Loan (Sendikasyon Kredisi)

Birden fazla banka birleşerek büyük projelere finansman sağlar. Risk dağıtılır. Özellikle milyar dolarlık projelerde kullanılır.

Export Credit (İhracat Kredisi / ECA)

İhracatçı ülkenin resmi kredi kuruluşları (ECA) projeye finansman sağlar. Şart genelde şudur: proje ekipmanı o ülkeden alınacak. Türkiye'de bu işi Türk Eximbank yapar.

JV (Joint Venture – Ortak Girişim)

Yatırımcılar veya firmalar bir araya gelerek ortak şirket kurar ve projeyi birlikte yapar. Risk ve kazanç paylaşılır. Uluslararası ihalelerde çok yaygındır.

Consortium (Konsorsiyum)

Birden fazla firma, tek proje için geçici olarak birleşir. Her firma kendi uzmanlık alanını yapar. Genelde büyük ihalelerde (havaalanı, metro vb.) görülür.

EPC + Financing + Offtake Agreement

Bu gelişmiş modelde 3 şey birlikte olur:

• EPC (yapım)
• Finansman
• Ürün alım garantisi (offtake)

Örneğin enerji santralinde üretilen elektriği devlet satın alma garantisi verir. Bu, yatırımcı için en güvenli modeldir

PPA (Power Purchase Agreement)

Enerji projelerinde kullanılır. Devlet veya büyük bir alıcı, üretilen elektriği uzun vadeli sabit fiyatla satın almayı garanti eder. Bu, yatırımcı için kritik güvence sağlar.